Artikel uit het Haarlems Dagblad: ’Ouderen doen het gewoon niet zo goed in het ziekenhuis'

Journalist: Ivo Laan, Haarlems Dagblad.

De nieuwe Acute Medical Unit (AMU) is een samenwerking tussen de JacobKliniek en het Spaarne Gasthuis. Eerst werd er vier weken proefgedraaid en aan de hand van de resultaten is besloten om die proef een half jaar te verlengen. De Graas: „We weten al heel lang dat kwetsbare ouderen het niet heel goed doen in een ziekenhuis. Via de spoedeisende hulp, gaan ze naar de acute opnameafdeling en dan soms weer door naar een andere afdeling. Daarbij krijgen ze veel prikkels. Dat is heel ongunstig voor die groep en op de lange termijn zijn de prognoses op herstel bij die groep heel slecht.” De kans neemt op die manier toe dat ouderen een delier krijgen, terwijl als ze in een rustigere omgeving liggen, die kans veel kleiner is. Een delier is acute verwardheid waarbij patiënten kunnen hallucineren en vergeetachtig worden. De Graas: „Een delier komt in het ziekenhuis vaker voor bij oudere patiënten en is vaak een signaal dat er wat meer aan de hand is dan alleen de kwaal waarvoor ze opgenomen zijn. Zo’n delier probeer je dus zoveel mogelijk te voorkomen. Ook al omdat patiënten met een delier drie dagen langer in het ziekenhuis liggen.” Internist/ intensivist Marco Goeijenbier van het Spaarne Gasthuis: „Als we het aantal bespaarde opnames vanuit de proef extrapoleren naar een heel jaar, kom je op zo’n 270 opnames minder in het ziekenhuis.”

Bijscholen

In de JacobKliniek aan de Schipholweg, die vooral bekendstaat als revalidatiekliniek, is daarom een speciale afdeling opgericht. Die is vergelijkbaar met de acute opnameafdeling in het Spaarne Gasthuis die op een steenworp afstand ligt van de kliniek. In de JacobKliniek hoefde relatief weinig aangepast te worden. De Graas: „Wij konden medisch eigenlijk al heel veel wat het ziekenhuis ook kan. We hebben wat apparaten moeten aanschaffen en de verpleging wordt extra geschoold over de acute zorg en hoe je patiënten monitort.”

Efficiënter

Gezien het personeelstekort in het ziekenhuis en het groeiend aantal ouderen, is het ziekenhuis al langer bezig om de spoedzorg efficiënter te organiseren. Op dit moment buigt het Spaarne Gasthuis zich over het samenvoegen van de acute zorg in Haarlem-Zuid óf Hoofddorp. Om oudere patiënten zo snel mogelijk op de juiste plek te krijgen en om zo efficiënt mogelijk te werken, wordt gekeken of patiënten niet beter af zijn buiten het ziekenhuis. Kwetsbare ouderen zijn niet altijd het beste af in een ziekenhuis, concluderen de JacobKliniek en het Spaarne Gasthuis na de proef. De Graas: „Wij gaan ook het gesprek aan met de patiënt over wat die nog wil aan behandelingen. In het ziekenhuis is dat gesprek minder goed mogelijk.” Goeijenbier: „Het ziekenhuis is van nature gericht op het opsporen en behandelen van ziektes. Als niet direct duidelijk is wat iemand mankeert, komt een patiënt al snel in een uitgebreide medische en diagnostische keten terecht.”

Geen onderzoek

Bij kwetsbare ouderen is die medische molen niet altijd in hun belang, legt Goeijenbier uit. „In die situaties kan het bewust afzien van verder onderzoek of behandeling juist een passende keuze zijn en is de zorg in de JacobKliniek vaak geschikter dan een ziekenhuisopname.” Het is niet zo dat oudere patiënten met de ambulance voor de deur van JacobKliniek worden afgezet. Goeijenbier: „Patiënten gaan altijd eerst naar de spoedeisende hulp in het ziekenhuis. Daar beslissen we of iemand in aanmerking komt voor de Acute Medical Unit in de JacobKliniek. De AMU is verder vergelijkbaar met de Acute Opname Afdeling in het Spaarne Gasthuis, alleen dan echt gespecialiseerd in complexe zorg voor ouderen.”

Patiënt Piet (87) ziet de waarde er wel al van in. Hij zit zo rond het middaguur in zijn stoel aan de zuurstof en kijkt naar het journaal in de JacobKliniek. Zou hij vorig jaar ziek geworden zijn, had de IJmuidenaar nu in het Spaarne Gasthuis op de Acute Opname Afdeling gelegen op een kamer met nog drie andere patiënten. Nu heeft hij een kamer alleen in de JacobKliniek. Het gaat 'niet geweldig’ met hem, klinkt het eufemistisch. Hij had ineens geen controle meer over zijn rug, vertelt hij. „Ik verging van de pijn.”

Tevreden

Een verpleegkundige klopt op de deur. De lunch wordt binnengebracht. Die ziet er lekker uit, beaamt Piet. „Het is hier zo!”, zegt hij, terwijl hij een duim opsteekt. „Het personeel hier doet alles voor je.” De laatste keer dat Piet in het ziekenhuis belandde, was zo’n vijf jaar geleden voor zijn nieuwe heup. Of hij nu niet liever in het ziekenhuis ligt in plaats van de JacobKliniek? „Nee hoor, ik voel me hier helemaal thuis. Ik geef me hier helemaal over aan het personeel.” Hoewel, als het hem gevraagd wordt, zou hij het liefste in het IJmuidense Zeewegziekenhuis hebben gelegen, maar dat werd helaas in 2006 gesloten. „Ja, dat zou lekker dichtbij zijn geweest.” Personeel van de JacobKliniek is in de nopjes met de nieuwe acute afdeling, vertellen Mijke Meijer, senior verpleegkundige, en verpleegkundige Anne Huizer. Meijer: „Wij konden hier al zoveel. En als je weet hoe druk het in het ziekenhuis is, dan kun je die drukte hier opvangen.” Het werk bevalt. Huizer: „Het werk is uitdagender in vergelijking met de revalidatie- of de palliatieve unit. Je bent minder therapeutisch bezig, patiënten zijn zieker en je behandelt de ziekte om iemand weer sterker te maken.”

Behoud

Huizer: „We behandelen nu meer ziektebeelden. Hierdoor denk ik dat ik minder snel overstap naar een andere zorginstelling. Ik had al veel geleerd tijdens de opleiding. En we krijgen nog extra trainingen.” Niet voor iedereen is het vanzelfsprekend dat ze in de JacobKliniek komen te liggen, vertelt Huizer. „Enkele patiënten die al eerder op de revalidatieafdeling hebben gelegen, vinden het verwarrend dat ze hier weer belanden. Maar het is echt een andere afdeling.”

Omdat er door de nieuwe werkwijze minder oudere kwetsbare patiënten in het ziekenhuis hoeven te blijven, bespaart het de maatschappij zorgkosten. Een ziekenhuisbed is meer dan twee keer zo duur als een bed in bijvoorbeeld een revalidatiekliniek, legt Goeijenbier uit. De Graas: „Alleen vergoedt de verzekeraar nog niet alle kosten in de JacobKliniek. We hopen dat ze ook de waarde van deze werkwijze gaan inzien.”

Uitval voorkomen

Door de kruisbestuiving tussen beide zorginstellingen ziet internist Goeijenbier meer kansen. „Met deze werkwijze zouden we personeel kunnen behouden voor de zorg. Werken in het ziekenhuis kan soms best zwaar zijn, met meer agressie. Dan zou je personeel kunnen uitwisselen met de JacobKliniek waar het net even iets rustiger werken is. Zo voorkom je dat iemand uitvalt.” De korte afstand tussen beide zorginstellingen is nu nog een pré, de JacobKliniek grenst bijna aan het parkeerterrein van het Spaarne Gasthuis. Maar het ziekenhuis onderzoekt of de spoedeisende hulp en de andere acute afdelingen geconcentreerd kunnen worden in Haarlem-Zuid óf in Hoofddorp. Dat besluit moet nog worden genomen. „Als we het toch niet helemaal vertrouwen, is iemand nu met één belletje zo weer terug in het Spaarne Gasthuis dat praktisch naast de deur ligt.” Senior verpleegkundige Meijer hoopt dat de spoedeisende hulp en de acute zorg van het Spaarne Gasthuis vlakbij de JacobKliniek blijft. „Ik hoop dat het in Haarlem-Zuid blijft.”