Is een implantaat verstandig voor een 85-jarige?

Slechter horen hoort bij het ouder worden. Maar wat als je groepsgesprekken niet meer kunt volgen en daardoor niet meer naar feestjes gaat?

Een vrouw van 85 jaar hoort sinds een paar jaar slecht. ‘Alleen een gesprek een-op-een met iemand anders recht tegenover haar die goed articuleert is verstaanbaar’, schrijft haar zoon. ‘Groepsgesprekken zijn niet te volgen en daardoor gaat ze niet meer naar feestjes en ook niet naar de gespreksgroep die ze zo graag bezocht.’

Ze heeft al vijf verschillende gehoorapparaten gebruikt maar die helpen niet. Van haar KNO-arts begreep ze dat dit waarschijnlijk komt doordat het geluid vanuit haar oor haar hersenen niet meer bereikt. Hij zegt daarom: we kunnen een implantaat overwegen. ‘Is dit verstandig op haar leeftijd, ook al is ze verder gezond? Ze wil graag beter horen omdat dit voor minder isolement zorgt, maar zag wel dat er revalidatie bij hoort en geen garantie is op beter horen.’

Horen doe je met het slakkenhuis, legt Dennis Kox, KNO-arts van de Vijf Meren Kliniek in het Spaarne Gasthuis in Haarlem, uit. “Daarin zitten overal haarcellen; de plaats waar deze zich bevinden bepaalt welke toon ze doorgeven aan onze gehoorzenuw.” Wanneer die haarcellen afsterven of kapot zijn, kan een zogeheten cochleair implantaat uitkomst bieden.

Dit elektronische hulpmiddel helpt slechthorenden of doven om te horen door geluid via elektroden, operatief geplaatst in het slakkenhuis, direct om te zetten in elektrische signalen voor de gehoorzenuw. “De elektroden nemen zo de functie van dat gehoororgaan over.” Een implantaat werkt hiermee op een andere manier dan een hoortoestel: dat versterkt de haarcellen die er nog zitten om nog iets van een signaal te kunnen doorgeven aan het brein.

Beide hulpmiddelen zijn er om in het dagelijks leven zo goed mogelijk te kunnen functioneren, zegt Kox. “Alleen een implantaat kan nooit de functie van dat gehoororgaan helemaal overnemen: het gaat altijd anders klinken.” Dat betekent dat je opnieuw moet leren hoe geluiden klinken. “Het geluid van het doortrekken van een toilet moet je leren herkennen. En muziek luisteren is wel echt next level, wil je daar effect van hebben. Ook spraak klinkt niet meer zoals je gewend was. Een implantaat is een heel mooi systeem, maar niet zaligmakend. Evenmin als een hoortoestel.”

Kox heeft zijn twijfels of een implantaat überhaupt geplaatst kan worden, gezien haar hoge leeftijd. Een operatie is altijd risicovol vanwege complicaties. En daarna volgt nog een heel trainingstraject om geluiden weer te herkennen. “Stel dat deze training drie a vier jaar duurt, dan is deze mevrouw al bijna 90.”

Ook benadrukt hij dat je met een implantaat geen garantie hebt dat je het beter gaat horen. “Bovendien is een implantaat onomkeerbaar: die elektroden gaan dat slakkenhuis in, wat betekent dat je dit ook verder kapot maakt. Dus het is niet zo van: het werkt niet, we halen het er weer uit en dan is alles oké.” Waar het volgens Kox vooral om draait is

het aanpassen van verwachtingen. Dit geldt ook voor het aanschaffen van een hoortoestel. “Bespreek van tevoren wat voor jou de reden is om beter te horen. Deze mevrouw heeft vijf hoorapparaten geprobeerd die niet hielpen. Maar de vraag is: helpt het niet of voldoet het niet aan de verwachting?”

Hij vreest dat er voor haar te veel haken en ogen zitten aan een operatie en dat ze met een implantaat eerder slechter hoort dan beter. “Ze mag denk ik blij zijn als ze met een hoortoestel de buurvrouw kan verstaan als die op bezoek is.” Wel tipt hij dat er in hoorwinkels verschillende vergaderhulp middelen verkrijgbaar zijn die ze op tafel kan leggen om meerdere mensen tegelijk beter te verstaan. “Daarom is het belangrijk om in een hoorwinkel duidelijk uit te leggen waar ze behoefte aan heeft.”