Pas als je mensen in de ogen kijkt, zie je hoe het echt met ze gaat

Ik werk al 51 jaar in de zorg. Iets anders heb ik eigenlijk nooit overwogen. Misschien heeft dat te maken met het gezin waar ik uitkom. Mijn vader is al heel jong onverwacht overleden. We hebben in die periode zoveel zorg gekregen van anderen dat ik denk dat daar een zaadje is geplant. Ik ben begonnen in het Diaconessenhuis. Tijdens de opleiding was je verplicht om in de personeelsflat te gaan wonen, aan de Johan Wagenaarlaan. Dat was een heel gezellige tijd. Zodra je gediplomeerd was verdubbelde de huur. Omdat ik toen allang verkering had vonden mijn aanstaande man en ik dat zonde van het geld. We hebben toen een eigen appartement gekocht en zijn getrouwd. 

Na een aantal jaren werd ik gevraagd om hoofd te worden in verpleeghuis Bornholm in Hoofddorp. Kort daarop werd onze eerste dochter geboren. Omdat mijn man in het buitenland werkte hadden we besloten dat ik zou stoppen met werken. Maar net op dat moment vroeg een collega-avondhoofd mij om haar waar te nemen, zodat zij bij haar ernstig zieke zoontje kon zijn. Als je zelf net moeder bent, kun je dat zo goed begrijpen. Ze waren in Bornholm zo blij, dat ik toestemming kreeg om mijn dochter mee te nemen naar het werk. Ik zette haar op mijn afdeling, tussen de bewoners. Die vonden dat prachtig, zo’n jong kindje. Als ze wakker werd belden ze mij.

Elke zeven jaar kwam er wel weer iets nieuws op mijn pad, dat op dat moment goed paste bij mijn gezinssituatie. Ik heb nooit hoeven solliciteren. Na Bornholm werkte ik als verpleegkundige in de wijk en vervolgens samen met mijn zus op de kraamafdeling in het ziekenhuis. Vervolgens stapte ik naar weer zeven jaar over naar de chirurgie. De laatste jaren van mijn werkzame leven werkte ik weer gezellig samen met mijn zus, dit keer op de dagverpleging.

Een van mijn meest bijzondere herinneringen is aan een jong echtpaar. Ze wilden heel graag kinderen, maar dat lukte steeds niet. De vrouw lag wekenlang bij ons het ziekenhuis na een ernstig motorongeluk waarbij ze veel letsel had opgelopen. Op een avond, ik zal het nooit vergeten, vroeg haar man ons of hij niet weer een nachtje naast zijn vrouw mocht slapen. Nou, zo gezegd zo gedaan. En geloof het of niet, maar daarna was ze spontaan zwanger. Prachtig toch?

Als ik het vergelijk met vroeger, zijn mensen nu een stuk mondiger. Ze nemen niet zomaar meer iets aan, zijn veel meer op zichzelf gericht en verwachten dat wij alles voor ze regelen. Ik heb gemerkt dat het in je voordeel werkt als je goede afspraken maakt met de patiënt. Dan zeg ik bijvoorbeeld: “Ik ga eerst even de patiënt aan de overkant wassen en dan ben ik over een half uur bij u, beloofd.” Over het algemeen bellen patiënten dan minder vaak. Het scheelt natuurlijk ook dat ik er maar één dag ben omdat ik in de flexpool werk. Dan kun je er makkelijker mee omgaan. Ik heb echt respect voor degenen die in deze tijd nog fulltime werken.

Ik heb de introductie van Epic meegemaakt. Dat was wel een van de grootste veranderingen. Het positieve is dat alles beter staat genoteerd, dat we allemaal volgens dezelfde richtlijnen rapporteren. De keerzijde is dat het contact met patiënten afstandelijker kan zijn. Apparaten doen de controles en de rapportages worden in het kantoor achter de computer getypt. Mijn collega’s moeten er soms om lachen, maar ik pak liever een kruk en maak de rapportage terwijl ik naast de patiënt zit. Het menselijke contact vind ik nog altijd een van de mooiste aspecten van het vak.

Dat geldt trouwens niet alleen voor het ziekenhuis, maar voor de hele maatschappij. We zitten te veel op onze telefoon of achter de computer. Het is zo belangrijk om elkaar in de ogen te kijken: dan zie je pas echt hoe het met iemand gaat.

Een andere grote verandering is dat er steeds meer behandelmogelijkheden zijn gekomen. We kunnen mensen tegenwoordig veel langer in leven houden. Dat is heel mooi, maar het maakt het allemaal niet altijd makkelijker. Zelfs al heb je voor jezelf je grens bepaald, dan komt de arts met nog een behandeling of je familie wil je nog niet kwijt. Dan kan die grens zomaar opschuiven. Moeten we nog alles uit de kast trekken voor iemand van 94 die zijn heup heeft gebroken en eigenlijk niet meer wil leven? Mag die patiënt dat dan zelf beslissen? Ik heb het daar wel eens over met collega’s, maar het blijft erg lastig. Want mogen wij beslissen over het leven van onze medemens?

Sinds 2011 doen mijn man en ik vrijwilligerswerk in Oeganda. Dat wilde ik altijd al en nadat mijn moeder was overleden kon het ook. Mijn man is bouwkundige en ik verpleegkundige: dat is een gouden combinatie. De eerste keer dat we erheen gingen was een heel bijzondere ervaring. We zaten een maand lang in een gastgezin in een hutje met leem op de grond, zonder stromend water, zonder stroom, zonder telefoon en buiten een hokje met en een gat in de grond bij wijze van toilet. In de weekenden waren we vrij en hebben we de kans aangegrepen om daar rond te reizen. Op eigen kosten, uiteraard.

Tijdens één van die trips zagen we voor het eerst een giraffe in het wild. Dat was zo’n indrukwekkend moment. Sinds dat jaar gaan we er elk jaar heen om de projecten te bezoeken die we ondersteunen met micro-kredieten. De laatste keer waren we er met alle kinderen en kleinkinderen. We wilden ze graag laten zien waar we mee bezig zijn in de hoop dat zij het straks voortzetten. Toen mochten we met zijn twaalven weer bij dat gastgezin komen slapen. Inmiddels wel in een iets beter en groter huis. Tijdens die laatste reis zijn we met het hele spul of safari gegaan. We kwamen toen een hele kudde giraffen tegen. Dat is best zeldzaam. Wist je dat de giraf het dier is met het grootste hart? Waarschijnlijk is het daarom mijn lievelingsdier.

Kort geleden ben ik 70 geworden, maar stoppen met werken wil ik liever nog niet. Ik vind het nog steeds heerlijk om te doen. De drukte valt wel mee doordat het werk heel gestructureerd is. Als ik vrij ben heb ik het drukker. Ik erg mijn best om vief en vitaal te blijven. Zo sport ik graag en veel. Daarnaast ben ik actief als pedicure en voetreflexologe. Dat geeft weer een heel ander contact met mensen. Je hebt het nooit helemaal in de hand, maar als je gezondheid je lief is kun je er zelf veel aan doen. Dat is niet alleen belangrijk voor nu, maar ook voor de toekomst.